Vrijwilligers zetten getroffen Bangladesh op de kaart

  • |

Internationale hulporganisaties, zoals het Rode Kruis en Artsen zonder Grenzen, zijn afhankelijk van topografische kaarten in crisisgebieden. Helaas zijn de beschikbare kaarten in deze regio’s vaak geheim, niet up-to-date of zijn veel plekken letterlijk ‘vermist’. RPS organiseerde een mapathon waarbij tientallen vrijwilligers een avond werkten aan een landkaart van het door overstromingen getroffen Bangladesh.

De vrijwilligers zijn geconcentreerd aan de slag met de landkaarten.

Humanitaire crisis

Je kunt een speld horen vallen in één van de grote vergaderruimten op het kantoor van RPS in Leerdam. Een groep van 34 vrijwilligers luistert op deze laatste novemberavond aandachtig naar Koos Krijnders, vrijwilliger van het Rode Kruis. Zijn verhaal maakt indruk. Hij vertelt over de erbarmelijke omstandigheden in Bangladesh en Nepal. Een derde van deze gebieden zijn eind augustus getroffen door een overstroming. In totaal zijn ruim 16 miljoen mensen in de regio getroffen en is er meer dan 510.400 hectare bebouwde grond vernietigd.

Volgens lokale autoriteiten is dit de grootste overstroming sinds 1988. De situatie is zo ernstig dat de watersnood tot de heftigste humanitaire crisis in tientallen jaren kan uitgroeien. Er is onvoldoende toegang tot voedsel, veilig onderdak, veilig drinkwater, sanitaire voorzieningen, levensonderhoud en adequate voeding. “Door de klimaatverandering staat het water ruim twee meter hoger dan de inwoners gewend zijn. Zelfs de vluchtplekken zijn volgelopen”, duidt Krijnders de ernst van de situatie.

De inwoners van Bangladesh krijgen de grootste overstroming sinds 1988 te verduren.

Missing Maps

De hulpverleners in Bangladesh willen helpen, maar staan voor een lastige opgave. Via welke routes kunnen zij de bevolking überhaupt bereiken? En waar zijn nieuwe, veilige vluchtplekken te creëren? Google Maps biedt vast uitkomst, toch? “Google Maps is een bedrijf met commerciële belangen”, weerlegt Krijnders die vraag. “Waar geld te verdienen is, zijn de kaarten ook het meest gedetailleerd. Maar deze gebieden zijn niet interessant voor het bedrijf.”

Het is de reden dat in 2014 het project ‘Missing Maps’ in het leven is geroepen om mapathons te begeleiden. Een samenwerking tussen het Rode Kruis, Artsen Zonder Grenzen en het Humanitarian Openstreetmap Team. Zij roepen vrijwilligers over de hele wereld op om de geografische kaart van de getroffen gebieden actueler en completer te maken. Dit gebeurt met het open source programma OpenStreetMap. Onder de vrijwilligers bevinden zich onder meer mensen die kaarten maken als hobby, GIS-professionals, IT-specialisten die de servers van OpenStreetMap draaiende houden en filantropen die rampgebieden in kaart brengen.

Een impressie van de met rood ingetekende gebouwen.

Rode Kruis

Krijnders legt uit hoe de software werkt. “Het Rode Kruis heeft van het bedrijf DigitalGlobe satellietfoto’s gekregen. ‘Normaal vergen die beelden een forse investering, maar wij mogen de beelden gratis gebruiken. Op basis van satellietbeelden markeren de vrijwilligers de gebouwen, wegen, paden en watergangen op de nog openstaande vlakken in OpenStreetMap.”

Heb je je als vrijwilliger geregistreerd, dan kun je meteen in OpenStreetMap aan de slag. Het Rode Kruis heeft hiervoor de gebieden geprioriteerd. “Er zijn bijvoorbeeld gebieden waar ze vaccins willen uitdelen in Afrika, of er zijn overstromingen in Bangladesh die al een tijd aan de gang zijn. Ook zijn er directe crisisgebieden, zoals in Mexico en Iran die vanwege recente aardbevingen hoge prioriteit hebben”, vertelt Krijnders.

Een impressie van een met groen ingetekende weg.

Voor hulpverleners is goed kaartmateriaal niet alleen essentieel om zich in een rampgebied te oriënteren. Ook vormen actuele kaarten de basis voor het uitvoeren van analyses. “In Bangladesh willen we met deze data bijvoorbeeld in beeld te brengen waar mobiele netwerken actief zijn. Uit ervaring merken we dat bij giften slechts een kwart van de hulpgoederen écht bij de mensen terechtkomen die het nodig hebben. We gaan het geld daarom direct op de mobieltjes van de getroffenen storten. Daarvoor moeten we weten in welke gebieden de inwoners geconcentreerd zijn”, aldus Krijnders.

Verschil maken

Een aantal vrijwilligers heeft nog wat moeite met het tekensysteem. ‘Waar kan ik een gebied kiezen om in te werken?’ Krijnders loopt rond en beantwoordt de vragen. Voor Yves Martens, projectleider GIS (Geografisch Informatiesysteem) bij RPS, kent het werken met kaarten weinig geheimen. Eerder op de dag bracht hij nog een groot bos- en recreatiegebied in kaart voor een opdrachtgever. “Kijk, hier zie je een groot grijs gebied waar je nog net één weg herkent.” Behendig tekent hij er met zijn muis een rode lijn omheen. “Ik vind het zo bijzonder dat deze markering direct beschikbaar is voor de hulpverleners in Bangladesh. Dat geeft mij veel voldoening.” Martens spreekt over de kracht van de aantallen. “Ook al teken je zelf een paar dozijn hutjes ergens op een savanne in duister Afrika, er wonen meestal wel mensen in die huisjes. En dankzij deze kaarten kunnen hulpverleners die mensen vervolgens ook vinden als er wat aan de hand is. Bedenk daarbij dat je niet de enige bent die huisjes tekent maar inmiddels een klein legertje kaartenmakers wereldwijd actief zijn. Dan kun je écht verschil maken.”

Yves Martens: “Bijzonder dat ons werk direct beschikbaar is voor de hulpverleners in Bangladesh.”

Thuis aan de slag

Tegenover de GIS-specialist zit zijn moeder, te midden van een aantal andere vrijwilligers die beroepsmatig niet aan RPS verbonden zijn. “Is dit een weg of een afscheiding van een weiland? Kijk, hier tussen het groen valt het gebouw meteen op.” Inez Martens hapt met de ene hand een stuk pizza weg, terwijl ze met de andere hand het gebouw intekent. “Ik heb afgelopen weekend al een beetje met Yves geoefend”, merkt ze op. “Soms kijk ik weleens op Google Streetview, maar hier heb ik helemaal geen ervaring mee. Het programma werkt heel intuïtief”, zegt ze met een glimlach. Zelf heeft Inez altijd al graag ontwikkelingswerk willen doen. “Dat is er helaas nooit van gekomen. Dit project stimuleert om er straks ook thuis mee verder te gaan. Je ziet de noodzaak. De gebieden zijn niet bereikbaar. Ik vind het ook best wel een verantwoordelijkheid, al wordt het nog wel een keer gevalideerd.”

Inez Martens: “Zelf heb ik altijd al ontwikkelingswerk willen doen.”

2.000 huizen op kaart

Krijders is blij met de opkomst (“Het is fantastisch dat mensen zich zo inzetten”) en nog verheugder met het resultaat. Aan het eind van de avond zijn door de 34 vrijwilligers in twee uur tijd onder meer 2.000 huizen op de kaart gezet, waarin zo’n 10.000 mensen wonen. Dat is ongeveer de helft van het aantal inwoners in Leerdam waar deze mapathon plaatsvindt. Na het tekenen van de gebouwen, wegen en watergangen volgen nog twee stappen bij het maken van de kaart. Krijnders: “Alles wordt nog gecontroleerd door ervaren vrijwilligers van het Rode Kruis. Zij halen de fouten eruit en zorgen ervoor dat de verschillende gebieden goed op elkaar aansluiten. Daarna verrijken en actualiseren lokale mensen de kaart. Je kunt wel een gebouw karteren, maar je weet niet of het om een woning of school gaat. Deze twee stappen gaan niet meer lukken voor dit weekend, maar de vrijwilligers ter plekke beschikken vanavond in ieder geval al over een kaart.”



Rode Kruis zoekt deelnemers

Interesse om deel te nemen aan een mapathon? De site van Missing Maps geeft een overzicht van alle mappingevents in Nederland en daarbuiten.

Via de site van Open Street Map kunt u zich registreren als deelnemer.

Daarnaast is het Rode Kruis op zoek naar validators. Lijkt het u leuk dit te leren? Stuur een e-mail naar info@missingmaps.org voor meer informatie. De eerstvolgende training is op vrijdag 15 december bij het GeoFort in Herwijnen.

VOLG ONS NIEUWS